İçeriğe geç
EnaResearch
Değişkenler ve istatistik

Önce plan, sonra sonuç

EnaResearch değişkenleri, her katılımcı için analizde kullanılacak değerleri sürümlü tanımlarla üretir; istatistik modülü ise yalnızca sonuçtan önce onaylanmış bir analiz planını, dondurulmuş veri sürümü ve kesim zamanıyla hesaplar. Sonuçlar araştırma içindir, klinik karar için değildir.

Sürümlü değişkenler

Formülü değiştiren her kayıt değişmez yeni bir sürüm oluşturur; veri seti kullandığı sürümü sabitler.

Eksik değer sıfır değildir

Hesaplanamayan değer boş kalır ve nedeni yazılır; sıfır ya da tahmin yazılmaz.

Sonuçtan önce onay

Test, değişkenler, anlamlılık düzeyi ve hipotez onaylanır; onayda veri seti sürümü ve kesim zamanı donar.

Yaygın testler

Tanımlayıcı istatistikten t testlerine, parametrik olmayan testlere, korelasyona ve regresyona kadar.

Küçük grup gizleme

5’ten küçük gruplar gösterilmez; gizlenen değer toplamlardan çıkarılamasın diye tamamlayıcı gizleme uygulanır.

Kütüphane sürümleri saklanır

Hesap SciPy ve statsmodels ile yapılır; girdi özeti ve kütüphane sürümleri sonuçla birlikte tutulur.

Değişken nedir?

Değişken, analizde kullanılacak katılımcı başına tek bir değerdir: örneğin ameliyattan sonraki ilk yedi günün ortalama adım sayısı ya da yatış süresi. Adı dışa aktarılan dosyadaki sütun adıdır ve sonradan değişmez. Formül değişmez sürümlerde tutulur; formülü değiştiren her kayıt yeni bir sürüm oluşturur, etiket ve açıklama değişikliği oluşturmaz.

Önizleme, her katılımcının değerini o anki kesim zamanındaki veriden hesaplar; değerler saklanmaz. Klinik kayıtların revizyon geçmişi ve ölçümlerin sürüm geçmişi kullanıldığı için aynı sürüm ve aynı kesim aynı değeri verir.

  • Bir referans olay çevresindeki pencerede ölçüm özeti (ortalama, medyan, en düşük, en yüksek, toplam, örnek sayısı)
  • Eşiğe ulaşma süresi (ör. ameliyattan sonra saatte 100 adıma ilk ulaşma)
  • Yatış süresi
  • Olay süresi (ör. ameliyat süresi)
  • İki an arasındaki süre

Eksik değer nedeniyle kalır

Bir değer hesaplanamıyorsa boş bırakılır ve nedeni kaydedilir: referans kaydı yok, bitiş yok, veri yok, veri yetersiz ya da eşiğe ulaşılmadı. Sıfır ya da tahmini bir değer yazılmaz. Böylece “ölçülmedi” ile “sıfır ölçüldü” birbirine karışmaz.

Değişken veri seti ve dışa aktarma

Seçilen değişkenler, katılımcı başına bir satır olan bir veri setinde sütun olur. Veri seti her değişkenin o anki sürümünü sabitler; formül sonradan değişse bile aynı sürümü kullanır. Dosyalar takma adlıdır, kimlik alanı içermez.

Dışa aktarmada variables.csv, eksiklik nedenlerini içeren missing.csv ve veri sözlüğü codebook.csv yer alır; isteğe bağlı olarak Excel, değişken etiketli SPSS (.sav) ve etiketleri kuran bir R betiği de üretilir. Aynı değişken sürümleri ve aynı kesim aynı içerik özetini verir.

Analiz planı sonuçtan önce onaylanır

Analiz sayfasında önce bir plan yazılır: test, değişkenler, anlamlılık düzeyi ve hipotez. Onaylanmamış plan hesaplanmaz. Onay, değişken veri setinin sürümünü ve veri kesim zamanını dondurur; onaylı plan bir daha değişmez, değiştirmek yeni bir analiz açmak demektir. Taslak planlar düzenlenebilir ve silinebilir.

Aynı veri setinde birden fazla onaylı hipotez testi varsa çoklu karşılaştırma uyarısı ve Bonferroni düzeltmeli anlamlılık düzeyi gösterilir. Uyarı sonucun parçası değildir; yorum araştırma ekibine aittir.

  • Tanımlayıcı istatistik (%95 güven aralığıyla, gruplara göre)
  • Bağımsız örneklem t testi (Welch) ve eşli t testi
  • Mann–Whitney U ve Wilcoxon
  • Ki-kare ve Fisher kesin testi (2×2)
  • Pearson ve Spearman korelasyonu
  • Doğrusal ve lojistik regresyon

Tekrarlanabilir hesap

Hesaplar yaygın kullanılan açık kaynak kütüphanelerle, SciPy ve statsmodels ile yapılır; testlerin çoğu R’ın varsayılan yöntemlerini esas alır. Sonuç; girdi özeti ve kütüphane sürümleriyle birlikte saklanır. Aynı plan, aynı sürüm ve aynı kesim, katılım kayıtları değişmedikçe aynı sonucu verir.

Küçük grupların korunması

5’ten küçük bir grupta istatistik ve sayı gösterilmez. Çapraz tablolarda 5’ten küçük hücreler gizlenir; test yine tüm tabloyla hesaplanır. Gizlenen bir değer toplamdan çıkarılarak bulunamasın diye tamamlayıcı gizleme uygulanır: gerekirse bir sonraki küçük hücre ya da grup da gizlenir. Regresyonda katsayı başına en az 5 gözlem aranır.

Her sonucun altında “araştırma amaçlıdır, klinik karar için değildir” notu yer alır.

Değişkenler ve istatistik

Sürümlü değişkenler, nedeni yazılan eksik değerler ve sonuçtan önce onaylanan analiz planlarıyla istatistik.

  1. 01

    Değişkenleri tanımlayın

    Referans olayı, pencereyi ve özeti seçin; önizlemede değerleri ve eksiklik nedenlerini görün.

  2. 02

    Veri setini oluşturun

    Değişkenleri bir değişken veri setinde toplayın; sürümler sabitlenir.

  3. 03

    Planı onaylayın

    Testi, değişkenleri, anlamlılık düzeyini ve hipotezi yazıp onaylayın; sürüm ve kesim donar.

  4. 04

    Hesaplayın

    Onaylı plan çalıştırılır; sonuç girdi özeti ve kütüphane sürümleriyle saklanır.

İlgili sayfalar

Sık sorulan sorular

Verisi olmayan katılımcı için değer sıfır mı yazılır?
Hayır. Değer boş kalır ve nedeni (ör. veri yok, veri yetersiz, eşiğe ulaşılmadı) missing.csv’ye ve önizlemeye yazılır. Sıfır ya da tahmin kullanılmaz.
Sonucu gördükten sonra planı değiştirebilir miyim?
Onaylı plan değişmez. Farklı bir test ya da değişken denemek yeni bir analiz açmak demektir; önceki plan ve sonucu kayıtlı kalır.
Hangi testler var?
Tanımlayıcı istatistik, Welch ve eşli t testi, Mann–Whitney U, Wilcoxon, ki-kare, Fisher kesin testi (2×2), Pearson ve Spearman korelasyonu, doğrusal ve lojistik regresyon.
Sonuçlar klinik kararda kullanılabilir mi?
Hayır. Değişkenler ve istatistik araştırma içindir. Her sonucun altında bunu belirten bir not bulunur.
Küçük gruplar neden gizleniyor?
Az kişilik bir gruptaki sayı ya da ortalama, katılımcıların tanınmasına yol açabilir. Bu yüzden 5’ten küçük gruplar gösterilmez ve toplamlardan geri hesaplanamasın diye tamamlayıcı gizleme uygulanır.
Analizi kendi istatistik programımda yapabilir miyim?
Evet. Değişken veri setini CSV, Excel, SPSS (.sav) ya da R betiğiyle dışa aktarıp kendi ortamınızda çalışabilirsiniz.

Araştırma verinizi konuşalım

EnaResearch'in bugün neler yaptığını gösterelim, yol haritasını açıkça paylaşalım ve çalışmalarınızı, veri kaynaklarınızı birlikte değerlendirelim.

Her organizasyon için ayrı kurulum · Türkçe ve İngilizce